TELEFON DO REDAKCJI: +48 62 766 07 17
Augustyna, Ingi, Jaromira 28 Maja 2020, 04:22
Dziś 19°C
Jutro 13°C
Szukaj w serwisie

Firma Stanisław Krukowski i Syn

Firma Stanisław Krukowski i Syn

W drugiej połowie XIX wieku działały w Piotrkowie Trybunalskim wytwórnie organów kościelnych: Konstantego Mieszczankowskiego, Władysława Kołodziejskiego, Andrzeja Saganowskiego i Stanisława Krukowskiego. Tak duże zainteresowanie Piotrkowem Trybunalskim ze strony organmistrzów, należy przypisywać dobrze funkcjonującemu w tym mieście cechowi stolarskiemu, dysponującemu wówczas znakomicie prowadzoną izbą czeladniczą. Z wymienionych organmistrzów najlepiej udokumentowana została działalność Stanisława i Stefana Krukowskich, którzy w krótkim czasie stali się jednymi z największych producentów organów na ziemiach polskich znajdujących się pod zaborami. W naszej diecezji najbardziej znany jest instrument tej firmy wybudowany w 1939 roku w kościele OO. Franciszkanów w Kaliszu. Początki samodzielnej działalności organmistrzowskiej Stanisława Krukowskiego nie są dokładnie znane. Tradycja rodzinna ustala datę rozpoczęcia przez Stanisława samodzielnej działalności organmistrzowskiej na 1879 rok. Stanisław i Edward Krukowscy byli uczniami słynnego warszawskiego organmistrza Leopolda Blomberga.
Samodzielną działalność organmistrzowską Stanisław Krukowski rozpoczął w Warszawie. Trudno dziś doszukać się przyczyn, które skłoniły go do opuszczenia Warszawy i osiedlenia się w 1882 roku w Piotrkowie Trybunalskim. Prawdopodobnie przyczyną zmiany miejsca zamieszkania był konflikt z Leopoldem Blombergiem. Być może wpływ na przeniesienie się Krukowskiego z Warszawy do Piotrkowa Trybunalskiego miało też zawarcie przez niego pod koniec 1881 roku związku małżeńskiego z Zofią Wołłowicz, której brat był szewcem w Piotrkowie. Po osiedleniu się w Piotrkowie Stanisław przystąpił do spółki z Konstantym Mieszczankowskim. Przy tej okazji Mieszczankowski informował w prasie, że „spółka z p. S. Krukowskim, organmistrzem z Warszawy, zawiązana została dla prędszego wykonania robót, jakie powierzone zostały”. Intrygi i nieporozumienia między wspólnikami, spowodowały rozwiązanie spółki około 1885 roku. Po rozwiązaniu spółki z Mieszczankowskim, Stanisław Krukowski zmieniał kilka razy lokalizację swojego warsztatu. Po pożarze pomieszczeń mieszkalnych i warsztatu organmistrzowskiego, który wybuchł w 1912 roku, małżonkowie Zofia i Stanisław Krukowscy w kwietniu 1913 roku kupili dom i nieruchomość przy obecnej ulicy Dąbrowskiego. W tym miejscu „Fabryka Organów Stanisław Krukowski i Syn w Piotrkowie Trybunalskim” funkcjonowała aż do swojego tragicznego końca.
Pierwsza wzmianka o podjęciu się przez Stanisława Krukowskiego budowy nowych organów pochodzi z 1887 roku. Jest to „Kontrakt na budowę organów do kościoła parafialnego w Żelechlinku”. W latach 1888 - 1910 źródła dokumentują budowę przeciętnie dwóch nowych organów w ciągu roku, nie licząc remontów. Równocześnie na łamach prasy pojawiły się ogłoszenia, w których Krukowski oferuje sprzedaż organów. W latach 1891 - 1910 zaoferował on w ten sposób kilkanaście nowych instrumentów. Ponadto obok organów Stanisław zajmował się również produkcją fisharmonii. Od 1910 roku współpracował z Krukowskim jego młodszy syn - Stefan. Niewątpliwym osiągnięciem zawodowym Stanisława Krukowskiego było uzyskanie przez jego firmę w 1912 roku Wielkiego Medalu Srebrnego na Międzynarodowej Wystawie Sportu i Przemysłu w Warszawie za zaprezentowaną tam fisharmonię. Stanisław Krukowski był czynny głównie w okolicach Piotrkowa Trybunalskiego, Radomska i Łodzi. Jednakże już pod koniec XIX wieku aż do wybuchu I wojny światowej jego firma rozszerzyła działalność organmistrzowską na tereny obecnych województw: łódzkiego, mazowieckiego, świętokrzyskiego, śląskiego, małopolskiego, wielkopolskiego i kujawsko-pomorskiego. Interesująco zapowiadający się rozwój działalności organmistrzowskiej Krukowskiego został przerwany wybuchem I wojny światowej. Brak zamówień na nowe instrumenty, w tym także na fisharmonie, a także rezygnacja wielu kontrahentów z uprzednio zamówionych instrumentów, wprowadziły firmę w tarapaty finansowe i zmusiły Stefana Krukowskiego do czasowego zaprzestania działalności organmistrzowskiej. Po zakończeniu wojny zapotrzebowanie na usługi organmistrzowskie ogromnie wzrosło. Działo się tak na skutek dewastacji instrumentów poprzez powszechną w czasach wojny praktykę rekwirowania przez wojsko metalowych części organów. W latach 1920-1939 w „Fabryce Organów St. Krukowski i Syn”, kierowanej już przez Stefana, wybudowano 58 instrumentów. Wiele z nich to duże instrumenty kilkudziesięciogłosowe, o dwóch, a niekiedy nawet trzech manuałach, z dopracowanymi dyspozycjami i interesującym aparatem brzmieniowym, uwzględniającym najnowsze osiągnięcia wiedzy organmistrzowskiej. Liczącym się prestiżowym osiągnięciem „Fabryki Organów St. Krukowski i Syn” był w okresie międzywojennym Mały Medal Złoty, przyznany przez Sąd Konkursowy wystawy, oraz Medal Srebrny, przyznany przez Ministerstwo Przemysłu i Handlu, za organy eksponowane na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu w 1929 roku. Firma uzyskała także Złote Medale na Powszechnych Wystawach Kościelnych w Kaliszu w 1931 roku i w Radomiu w 1932 roku. W czasie II wojny światowej Stefan Krukowski nadal prowadził warsztat organmistrzowski. Ponieważ jednak produkcja organów uległa ze zrozumiałych względów znacznemu ograniczeniu, położono większy nacisk na prace remontowe. Zajmowano się również produkcją wyrobów stolarskich i wyrabianiem akordeonów. Pierwsze lata działalności firmy Stefana Krukowskiego w PRL zapowiadały się obiecująco. Trudne warunki zaopatrzeniowe w materiały niezbędne do budowy organów i ogromna ilość zdewastowanych działaniami wojennymi instrumentów spowodowały, że firma skoncentrowała się w tym okresie głównie na przeprowadzaniu remontów i kończeniu montażu instrumentów rozpoczętych jeszcze w czasie trwania II wojny światowej.
Wroga inicjatywie prywatnej polityka podatkowa administracji państwowej po II wojnie światowej sprawiła, że Wytwórnia Organów St. Krukowski i Syn w Piotrkowie Trybunalskim nie mogła wykorzystać w pełni potencjału produkcyjnego i doświadczenia zawodowego. A tym samym odzyskać wiodącą pozycję na rynku organmistrzowskim, którą cieszyła się w okresie 20-lecia międzywojennego. Działalność „Wytwórni Organów St. Krukowski i Syn w Piotrkowie Trybunalskim” została praktycznie zakończona wraz ze śmiercią Stefana Krukowskiego w 1963 roku.

ks. Jacek Paczkowski

Galeria zdjęć

Dodaj komentarz

Pozostało znaków: 1000

Komentarze

Nikt nie dodał jeszcze komentarza.
Bądź pierwszy!